Türkiye ve Özbekistan Ekonomi Alanında Yeni Anlaşmalarla İlişkileri Güçlendiriyor
Türkiye ve Özbekistan, Cumhurbaşkanları Erdoğan ve Mirziyoyev’in görüşmesi sonrası ticaret, gümrük, sosyal güvenlik ve iş dünyası alanlarında yeni anlaşmalar imzaladı. Hedef, ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarmak.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in görüşmesinin ardından, iki ülke arasındaki ticaretin geliştirilmesi, gümrük işlemlerinde bilgi paylaşımı, sosyal güvenlik alanında işbirliği ve iş dünyasının desteklenmesine yönelik önemli anlaşmalara imza atıldı. Bu anlaşmalarla karşılıklı pazar erişiminin artırılması, ticaret süreçlerinin hızlandırılması ve iş dünyası için yeni kurumsal işbirliği mekanizmalarının oluşturulması hedefleniyor.
Sosyal güvenlik alanındaki düzenlemeler ise iki ülke vatandaşlarının sosyal haklarının korunmasına yönelik işbirliğinin güçlendirilmesi amacını taşıyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye’nin Özbekistan’a ocak-eylül dönemindeki ihracatı 1 milyar 107,5 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde en büyük payı 309,4 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü alırken, hazır giyim ve konfeksiyon ile hububat sektörleri de ihracattaki artışlarıyla dikkat çekti.
Ticaret Hacmi ve Yatırım Hedefleri
İki ülke arasındaki ticaret hacminin 2023’te 3,1 milyar dolardan ilk aşamada 5 milyar dolara, orta vadede ise 10 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor. Bu kapsamda sanayi, enerji, ulaştırma, lojistik, tarım ve tekstil gibi çeşitli sektörlerde karşılıklı yatırımların artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesi öngörülüyor.
Özbekistan’daki Türk yatırımlarının toplam büyüklüğü 8 milyar doları aşmış durumda. Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında Özbekistan’a en fazla yatırım yapan üçüncü ülke konumunda bulunuyor. Ülkede 2.200’den fazla Türk sermayeli şirket faaliyet gösterirken, Türk müteahhitler toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 proje tamamladı. Enerji, sanayi, altyapı ve teknoloji alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi, serbest ve özel ekonomik bölgelerde ortak yatırımların artırılması da hedefler arasında yer alıyor.
İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin kurulmasıyla ortak ticaret ve yatırım projelerinin desteklenmesi ve iş dünyası arasındaki kurumsal işbirliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Özbekistan İş Konseyi Başkanı Özgür Onur Özgüven, Türkiye’nin geçen yıl Özbekistan’a ihracatının 2,05 milyar dolar, ithalatının ise 1,04 milyar dolar olduğunu belirtti. Özgüven, ikili ticaret hacminin 2016’daki 1,3 milyar dolardan 2025’te 3,1 milyar dolara yükseldiğini vurguladı.
Özgüven, Türkiye ve Özbekistan ekonomilerinin birbirini tamamlayan bir yapıya sahip olduğunu belirterek, Türkiye’nin müteahhitlik, sanayi, tekstil, makine, gıda işleme ve hizmet sektörlerindeki deneyiminin, Özbekistan’ın genç nüfusu, doğal kaynakları ve stratejik konumuyla güçlü bir tamamlayıcı unsur oluşturduğunu ifade etti. Bölgesel ticaret koridorlarının gelişmesi ve Orta Koridor’un öneminin artmasıyla lojistik merkezler ve akıllı ulaşım sistemleri alanlarında yeni fırsatlar ortaya çıktığını sözlerine ekledi.
Özgüven, Özbekistan’ın yabancı yatırımları çekmek ve bürokratik engelleri azaltmak amacıyla hayata geçirdiği reformların Türk şirketleri için cazip pazar ve ortaklık imkanları sunduğunu belirtti. Özbekistan 2030 Stratejisi doğrultusunda yenilenebilir enerji, altyapı modernizasyonu, dijitalleşme ve sanayi üretimi alanlarında büyük ölçekli yatırımların beklendiğini vurguladı.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ülkelerinin önemli bir ekonomik potansiyele sahip olduğunu dile getiren Özgüven, 2025 yılında TDT ülkelerinin toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) yaklaşık 2,3 trilyon dolarla dünya ekonomisinin yüzde 2’sini oluşturduğunu, üye ülkelerin toplam dış ticaret hacminin ise 1,2 trilyon doları aştığını söyledi. Özbekistan’ın TDT ülkeleriyle dış ticaret hacminin 2017’deki 4 milyar dolar seviyesinden 2,7 kat artarak 2025’te 10,8 milyar dolara ulaştığını hatırlattı. Özgüven, Özbekistan’ın TDT üyesi ülkeler arasındaki en büyük ticaret ortağının Kazakistan, ikinci en büyük ortağının ise Türkiye olduğunu belirtti.
Özgüven, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in teşkilat çatısı altındaki işbirliğinin somut projelerle ileriye taşınması için ticaretin yanı sıra ortak üretim merkezleri ve sanayi işbirliğinin geliştirilmesini savunduğunu aktardı. Orta Koridor gibi altyapı girişimlerinin hızlandırılması, gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve dijitalleştirilmesi gibi önerilerin öne çıktığını belirtti. Mirziyoyev’in TDT Zirvesi öncesinde Türk Devletleri Ekonomik Ortaklık Daimi Konseyinin kurulmasını önerdiğini sözlerine ekledi.
TDT üyesi ülkeler arasındaki ticaretin artırılması, karşılıklı yatırımların geliştirilmesi ve ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi için finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiğini vurgulayan Özgüven, ekonomik işbirliğini derinleştirmek ve ortak projeleri finanse etmek amacıyla kurulan Türk Yatırım Fonu’nun etkin biçimde kullanılması ve sunduğu imkanların iş dünyasına tanıtılması gerektiğini belirtti. Fon kaynaklarının özellikle yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, altyapı, lojistik, sanayi üretimi, tarım ve turizm gibi stratejik alanlara yönlendirilmesi bekleniyor.
