Türkiye’de AR-GE Vergi Teşviki 2024’te 169 Milyar Lirayı Aştı
TÜİK verilerine göre, Türkiye’de AR-GE’ye yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024’te 169 milyar lirayı aştı. Gelir vergisi stopaj desteği en büyük kalemi oluşturdu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’de araştırma, geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024 yılında 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, 2023 yılına kıyasla yüzde 59,5’lik önemli bir artışı temsil ediyor.
AR-GE teşviklerinden en büyük payı 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteği aldı. Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon liraya, gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon liraya ve katma değer vergisi (KDV) desteği ise 141 milyon liraya erişti.
AR-GE Teşviklerinde Sektörel Dağılım
Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj desteğinden, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden elde edildi. Bu durum, stopaj desteğinin AR-GE finansmanındaki kritik rolünü ortaya koyuyor.
AR-GE teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2024’te 11 bin 835 olarak belirlendi. Bu girişimler arasında bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 ile ilk sırada yer alırken, imalat sanayi 2 bin 421 ve mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler 1627 girişimle takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan vergi teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat ve yüzde 5,9’u mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerine aktarıldı.
5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon lira olarak kaydedildi. Bu desteğin yüzde 72,9’u imalat, yüzde 14,7’si bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1’i finans ve sigorta faaliyetleri gösteren girişimlere sağlandı.
Geçen yıl toplam 7 bin 87 girişim gelir ve kurumlar vergisi desteğinden faydalandı. Bunların 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Bu oranlar, 4691 sayılı Kanun’un yaygın olarak kullanıldığını gösteriyor.
İmalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’u ise 4691 sayılı Kanun’dan yararlandı. Bilgi ve iletişim sektöründe ise girişimlerin yüzde 84,1’i 4691 sayılı Kanun’u tercih etti.
KOBİ’lerin AR-GE Teşviklerindeki Payı
2024 yılında toplam 86 milyar 105 milyon liralık gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalanıldı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira stopaj desteği aldı.
AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimlerin yüzde 89,5’i KOBİ’lerden oluştu. Büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olmasına rağmen, dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8’inden faydalandılar. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı ise yüzde 38,2 olarak hesaplandı.
KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık dolaylı AR-GE teşviklerinin dağılımında orta ölçekli girişimler yüzde 61,1, küçük ölçekli girişimler yüzde 32,1 ve mikro ölçekli girişimler yüzde 6,8 paya sahip oldu.
