Demirçelik Sektöründe Milli AC Tahrik Sistemleri Dönüşümü Başlıyor
Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektöründe DC motorlar yerine yerli AC tahrik sistemlerine geçiş programı desteklendi. Yüzde 96,5 verimlilik hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Dünya Bankası desteğiyle TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektörüne yönelik önemli bir teknolojik dönüşüm programı desteklenmeye hak kazandı. Bu stratejik program, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin, verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajları sunan yerli ve milli AC tahrik sistemleri ile dönüştürülmesini hedefliyor.
WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen bu Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor ise yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturacak. PGR ile Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarımı projelerini yürütecek.
Yerli Yetkinlik ve İhracat Potansiyeli Artacak
Üniversite ve sanayi iş birliğini güçlendiren 8 paydaşlı AR-GE ve ürünleştirme çalışmasıyla, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünler geliştirilmesi amaçlanıyor. Bu kapsamda, elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanında yerli yetkinliğin artırılması ve ihracat potansiyeli yüksek, sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi hedefleniyor.
Programın temel hedeflerinden biri, mevcut DC motor sistemlerinin verimliliğini yüzde 82-88 seviyesinden yüzde 96,5 ve üzerine çıkarmak. Bu dönüşümle enerji tüketimi ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılacak, bakım ihtiyacı düşürülerek işletme sürekliliği artırılacak. Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle donatılacak.
Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu sayede motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini içeren bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturulacak. Program sonunda ortaya çıkacak yeni nesil tahrik sistemlerinin, Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılmasının yanı sıra Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda rekabetçi ürünler olarak yerini alması bekleniyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık %7’sini ve sanayi sektöründeki enerji kullanımının yaklaşık %22’sini oluşturuyor. Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi düzenlemeler, üretim süreçlerinde karbon yoğunluğunun azaltılmasını stratejik bir gereklilik haline getiriyor. Enerji verimliliği yüksek, düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş sağlayamayan tesislerin ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması öngörülüyor.
Bu dönüşüm programı, Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine önemli katkılar sağlayacak. Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı ve görece düşük enerji verimliliği nedeniyle günümüz sanayisinin sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Son yıllardaki gelişmelerle birlikte yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri güçlü bir alternatif olarak öne çıkıyor.
Program kapsamında geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini içeren entegre bir sistem yaklaşımıyla tasarlanıyor. Bu sayede demir-çelik sektöründe enerji verimliliğinin artırılması, operasyonel maliyetlerin düşürülmesi ve çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması amaçlanıyor.
